Identity Crisis – Khủng hoảng danh tính

From Oxford Languages

identity crisis: a period of uncertainty and confusion in which a person’s sense of identity becomes insecure, typically due to a change in their expected aims or role in society.

Nhân một ngày cảm thấy cực kì cực kì peacefully enjoy cái sự solitude của mình khi ngồi quán cà phê một mình để đọc sách, journaling, và viết blog, cảm thấy cuộc đời thật ra đẹp vào những lúc này dù là không ồn ào náo nhiệt. Không cần hội nhóm này hội nhóm kia để mà vui dù biết là tính communnity cũng rất quan trọng, nhưng enjoy cuộc sống kể cả khi chỉ có mình ên cũng rất là quan trọng, vì điều đó chứng tỏ là mình không phụ thuộc vào cá nhân hay yếu tố nào để làm cho bản thân vui. Mình vui thì là mình vui thôi. Mình thấy peaceful thì là thấy peaceful thôi. Dù là cuộc sống không phải hoàn hảo, dù là vẫn có những nút thắt đâu đó, nhưng mà vẫn thấy cuộc sống thật đẹp thật muôn màu. (nói vậy thôi chứ cũng có mấy lúc trầm tư sầu úa chứ, cũng chỉ là con người thôi mà 😀 nhưng quan trọng là accept thực tế cuộc sống nó là như thế, dù có những lúc mình mong cầu nó thế này thế kia nhưng khi hiểu bản chất cuộc sống nó đã là như thế, có xấu mới thấy đẹp, có bấp bênh mới thấy lúc nào là peaceful, thì mình sẽ nhìn mọi thứ xảy ra xung quanh đơn giản và nhỏ tẹo.)

Cách đây 2 ngày có post của bạn T.D. trên community của mình là bạn đang làm research về vấn đề personal identity của expats sống xa nhà, và ở bạn dù bạn đã sống ở Phần Lan 10 năm nhưng bạn vẫn còn đó sự bối rối như là nghi hoặc tính cách cốt lõi của con người mình và đôi khi không biết mình là ai và đây có phải là “home” của mình không. Bạn chọn post chia sẻ về chủ đề và tìm người tham gia research của bạn ở community mình vì bạn cảm thấy năng lượng của nhóm match với chủ đề sâu sắc bạn đang thực hiện. Theo sau đó là nhiều comments đồng cảm chia sẻ và muốn tham gia của một số bạn trong community.

Ở mình, khi đọc được bài post, mình khá ngạc nhiên vì bạn đang nói trúng cái thứ mà mình đã và vẫn đang loay hoay điều hướng ở chính mình và cũng là một trong những lý do mình tạo ra community này. Mình tạo trong một lúc cảm thấy cô đơn do mình nhận ra mình đã đánh mất cái identity của mình, và mình vừa ngoi từ dưới vực sâu của cảm xúc lên nên mình cảm thấy muốn bày tỏ sự cảm thông và support những người cũng có lúc nào đó trải qua cái cảm giác dưới vực sâu cảm xúc của mình. Nó rất khó tả, nhưng chỉ là mình muốn làm một điều gì đó cho những người gặp trải nghiệm hoàn cảnh giống mình.

Bản thân mình không phải là đứa thích dùng mạng xã hội hay thích chia sẻ nhiều với người lạ trên mạng xã hội. Trước đây mình chỉ thích viết và share blog. Và thậm chí trước khi tạo community trên Facebook mình không hề nhớ đến việc lướt Facebook. Việc dùng mxh của mình trước đây chỉ giành cho bạn bè quen biết. Nhưng mà lúc đó mình chỉ nghĩ, ok cũng toàn là những con người xa xứ, thay vì khép kín dè chừng nhau, thì cởi mở cảm thông và chia sẻ những trải nghiệm và kinh nghiệm với nhau để support nhau. Chỉ cần cố gắng học cách be kind với nhau chứ không phải là judging nhau là sẽ ổn. Thế rồi mình tạo community.

Lần đầu tiên mình nghe đến cụm từ này là khi mình tâm sự với người sếp Phần về những struggles ở mình, bà bảo bà đã từng có khoảng thời gian identity crisis trong mấy năm đi học ở Italy.

Mình ở Việt Nam là đứa thẳng như ruột ngựa không sợ ai. Đặc biệt là chẳng bao giờ sợ ai không thích mình vì mình chỉ value những mối quan hệ lâu dài, sâu sắc, hiểu nhau và muốn hiểu nhau. Khi bạn ở bên cạnh người hiểu bạn, một chút giây phút emotional của bạn không làm họ nghĩ xấu về bạn, vì họ biết bạn là ai, họ hiểu bạn. Khi mình ở Việt Nam, mình đang comfort với những mối quan hệ lâu năm, những người bạn thân từ 5 năm trở lên và họ đã biết mình là ai. Mình ít có cần phải đi chơi, kết bạn với những hội nhóm mới. Nên là đã từ lâu lắm rồi, mình chẳng nhớ đến cái cảm giác lo lắng là mình không fit in, lo lắng là người ta đang đánh giá mình, etc… Tới đi làm mình còn thẳng như ruột với sếp không sợ bị đuổi thì mình sợ cái gì một vài người mới quen đánh giá mình? 😀

Nhưng mà khi qua Phần Lan, cái cảm giác mong muốn hoà nhập, muốn được fit in, nó vô tình làm thay đổi hành vi mình một chút, và một chút từng ngày nó dẫn đến rất nhiều, và từ một số hành vi vô thức lặp lại sẽ hình thành lên tới suy nghĩ, và một khi nó đã ăn vào suy nghĩ của mình rồi lại dẫn đến hành động, hành động lâu ngày nó thành một thói quen. Nó bắt đầu với những nhóm bạn mới, cùng lúc với sống ở một xã hội mới, cách giao tiếp và làm những thứ mới với người local ở xứ lạ, rồi đến nơi làm việc, cách làm việc, văn hoá mới và con người mới, cách giao tiếp ứng xử trong công việc. Mọi thứ làm thay đổi hành vi và suy nghĩ ảnh hưởng tới Personal Identity của mình nó bắt đầu như vậy và kéo dài một cách hardcore đến nay là 3,5 năm.

Mình may mắn khi mà giai đoạn ổn định về tài chính của mình ở Phần Lan đến rất nhanh. Mình theo học lại Bachelor 3,5 năm nhưng sau 1 năm mình đã tìm được thực tập full-time ở 1 cty lớn, và sau 1,5 năm mình gần như đã hoàn thành việc học và nhận được việc permanent full-time từ nơi mình thực tập, và sau đó là cũng tốt nghiệp luôn. Mọi thứ nó diễn ra quá may mắn với mình nên mình rất biết ơn, đặc biệt là người sếp tốt đã bốc cái CV mình lên, những người đã chọn mình, rồi dẫn dắt trao cho mình nhiều cơ hội. Đến bây giờ ở role hiện tại, tuy dự án mới, team mới, nhưng rất potential ở công ty, được tổng giám đốc trực tiếp đề cập là một trong những thành công trước toàn thể công ty liên quan tới strategy năm rồi của công ty, là team mình và dự án mình đang làm design chính. Tất cả những điều này mình đều biết ơn vì sếp mình đã chọn mình và liên tục công nhận tài năng, khích lệ và trao cho mình những cơ hội để build up career dù mình chỉ mới vào ngành.

Và cũng vì để cố làm tốt mọi thứ và cững như là không muốn làm sếp mình thất vọng, mình liên tục “say yes” và “dĩ hoà vi quý” với bất kì ai bất kì chuyện gì trong công việc. Một thời gian dài mình chỉ biết đến công việc và những mối quan hệ ở nơi làm việc, vì dù gì mình cũng mới ở Phần Lan chưa bao lâu nên bạn bè cũng không quá nhiều, đặc biệt là khi chuyển lên Helsinki, nhóm bạn cốt lõi lúc mới đến đầm ấm với nhau cũng mỗi đứa một nơi mỗi người một việc. Ở công việc lúc nào mình cũng nghĩ mình là người nước ngoài, mình phải cố fit in, cố hoà nhập.

Xong rồi nó trở thành cái vòng lặp tạo nên stress và burnouts ở mình. Đến một ngày mình tự nhiên tỉnh thức và nhận ra mình không còn là mình nữa. Dù cho mình có may mắn và thành công, ổn định về vật chất thế nào, thì thật ra bên trong mình khi đó không hề ổn. Và thật ra nó không ổn từ lúc nào mình cũng không biết nữa, vì mình đã không quan tâm tới chính mình.

Sau đó thì hoảng hồn vùng vẫy cố thoát ra cái vòng lặp địa ngục do chính mình tạo nên. Nhưng mà phải nói là nó khó. Vì những hành vi và suy nghĩ đó nó đã ăn quá sâu, và dù nó tạo ra conflicts với bản chất thật của mình, cũng cần thời gian và nỗ lực để mà đẩy lùi nó lại. Mình phải giành nhiều thời gian để nhớ lại mình là ai, tìm hiểu lại chính mình, và phân tích lại hành vi của chính mình ở những tình huống mà mình thấy mình đã làm nó đi sai hướng. Và nếu ai đọc blog mình mấy năm nay thì có thể đều thấy là từ hồi tới Phần Lan mình ít viết đi hẳn và mấy chủ đề viết cũng phần nào không còn giống màu sắc trước đây nữa. Nghĩa là mình còn đánh mất cả chính những sở thích và niềm vui của mình. Nó nguy hiểm như thế đấy. Mình cũng còn đang trong giai đoạn dần tìm lại cảm hứng viết của mình. Mình có thể sẽ viết một bài khác về quá trình tìm lại chính mình sau.

Bài viết khá dài, nó vừa là một quá trình mình muốn chia sẻ và cũng viết để nhìn lại chính mình thì hơn sau khi thấy bạn T.D. trên community post liên quan đến vấn đề mình đã gặp phải và vẫn đang cố cân bằng lại. Hy vọng là sẽ sớm 100% trở lại là chính mình, mình nghĩ là hiện giờ cũng đã được khoảng 80% sau nhiều nỗ lực. Cố lên tui ơi! 🙂

24.01.2026